Operacja Mongoose: tajny plan destabilizacji Kuby
Po nieudanej inwazji w Zatoce Świń w kwietniu 1961 roku administracja prezydenta Johna F. Kennedy'ego nie zrezygnowała z prób odsunięcia Fidela Castro od władzy. Porażka pokazała, że szybka zmiana rządu przy pomocy oddziałów kubańskich emigrantów nie będzie łatwa. W Waszyngtonie rozpoczęto więc przygotowania do szerszego programu tajnych działań, który otrzymał kryptonim Operation Mongoose. Jego celem było osłabienie kubańskiego rządu, wspieranie przeciwników Castro, prowadzenie sabotażu i tworzenie warunków do zmiany władzy. W przedsięwzięcie zaangażowano CIA, Pentagon i przedstawicieli administracji Kennedy'ego. Jedną z kluczowych postaci odpowiedzialnych za koordynację działań był generał Edward Lansdale. W dokumentach pojawiały się plany infiltracji wyspy, dostarczania materiałów grupom opozycyjnym, działań propagandowych i uderzeń w wybrane elementy infrastruktury.
Program obejmował wiele różnych pomysłów, ale nie wszystkie zostały zrealizowane. Część pozostała na etapie planowania, inne przedsięwzięcia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Nie należy więc przedstawiać każdego zapisanego w dokumentach scenariusza jako przeprowadzonej operacji. Trzeba również odróżnić Mongoose od wcześniejszej inwazji w Zatoce Świń oraz od projektu Northwoods. Northwoods był osobnym dokumentem przygotowanym przez amerykańskich wojskowych w 1962 roku. Zawierał propozycje prowokacji, które mogłyby posłużyć jako uzasadnienie interwencji przeciwko Kubie, ale nie został zatwierdzony do realizacji. Oba przedsięwzięcia wpisywały się w szerszą politykę nacisku na rząd Castro, lecz nie były tym samym programem. W październiku 1962 roku wybuchł kryzys kubański związany z rozmieszczeniem radzieckich pocisków nuklearnych na wyspie. Trwające działania amerykańskie były jednym z elementów atmosfery zagrożenia, którą odczuwały władze Kuby i ZSRR.
Po kryzysie kubańskim program stopniowo tracił znaczenie jako odrębna inicjatywa, choć poszczególne działania przeciwko Castro nie zakończyły się jednego dnia. Dokumenty pokazują, że w 1963 roku nadal rozważano różne możliwości nacisku na kubański rząd. Operacja Mongoose jest przykładem tego, jak konflikt między państwami może być prowadzony poza oficjalną dyplomacją. Za kulisami działały służby, grupy emigracyjne i wojskowi planujący działania mające zmienić sytuację polityczną na wyspie. Nie można twierdzić, że każdy zamach, sabotaż czy prowokacja była częścią jednego, sprawnie działającego planu. Odtajnione dokumenty potwierdzają jednak, że administracja Kennedy'ego prowadziła rozbudowane działania na rzecz obalenia rządu Castro. To wystarczająco poważny fakt, by nie potrzebować dodatkowych legend.
