Operacja INFEKTION: fałszywa historia o stworzeniu AIDS przez USA
W latach osiemdziesiątych świat zmagał się z nową epidemią, której mechanizmy wciąż były słabo rozumiane. AIDS budziło strach, a brak pełnej wiedzy o pochodzeniu choroby tworzył przestrzeń dla plotek i politycznej manipulacji. Właśnie wtedy zaczęła być rozpowszechniana teoria, według której wirus HIV został stworzony w amerykańskich laboratoriach wojskowych jako broń biologiczna. Twierdzenie to nie miało wiarygodnego potwierdzenia naukowego, ale okazało się przydatne dla radzieckiej propagandy. Kampania jest znana na Zachodzie jako Operation INFEKTION, natomiast w dokumentach wschodnioniemieckiej Stasi występowała nazwa Operation Denver. Jej celem było obciążenie Stanów Zjednoczonych odpowiedzialnością za epidemię i podważenie ich wiarygodności, szczególnie w krajach, w których amerykańska polityka wojskowa budziła sprzeciw. Jednym z ważnych etapów kampanii była publikacja z lipca 1983 roku w indyjskiej gazecie Patriot. Artykuł sugerował, że AIDS mogło być rezultatem amerykańskich eksperymentów biologicznych. Nie przedstawiał jednak dowodów, które potwierdzałyby tę tezę.
W kolejnych latach fałszywa teoria była rozpowszechniana w różnych krajach, a jej autorzy próbowali nadawać jej pozory naukowego uzasadnienia. Szczególną rolę odegrał niemiecki biolog Jakob Segal, który publikował twierdzenia o rzekomym laboratoryjnym pochodzeniu HIV. Jego argumenty nie zostały zaakceptowane przez środowisko naukowe, ale wykorzystywano je w materiałach propagandowych jako pozorny dowód. W działaniach uczestniczyły struktury KGB oraz służby państw bloku wschodniego, w tym Stasi. Po latach ujawnione dokumenty i relacje byłych funkcjonariuszy pozwoliły odtworzyć mechanizm rozpowszechniania tej narracji. Nie chodziło o jedną publikację, lecz o stopniowe powtarzanie podobnych twierdzeń przez różne media, tak aby odbiorcy uznali je za niezależnie potwierdzane informacje. W rzeczywistości wiele z tych materiałów wywodziło się z tej samej kampanii.
W 1987 roku radzieckie władze zaczęły wycofywać się z tej narracji, gdy stało się jasne, że kampania przynosi również polityczne koszty. Nie oznaczało to jednak natychmiastowego zniknięcia teorii. Fałszywa informacja zdążyła dotrzeć do wielu krajów, a później była powielana przez osoby, które nie znały jej wywiadowczego pochodzenia. Współczesna wiedza naukowa wskazuje, że HIV wywodzi się z wirusów występujących u naczelnych i przeszedł na ludzi w wyniku naturalnych procesów międzygatunkowych. Nie ma wiarygodnych dowodów, że został skonstruowany w amerykańskim laboratorium. Historia INFEKTION pokazuje, jak można wykorzystać prawdziwy kryzys zdrowotny do prowadzenia operacji informacyjnej. Wykorzystano strach, brak wiedzy i nieufność wobec instytucji państwowych, a fałszywa opowieść przetrwała długo po zakończeniu kampanii, która ją rozpowszechniła.
