Operacja Highjump: amerykańska ekspedycja na Antarktydę i narodziny legendy o tajnej bazie
W latach 1946–1947 amerykańska marynarka wojenna przeprowadziła na Antarktydzie ogromną operację, która do dziś stanowi punkt wyjścia dla opowieści o tajemnicach południowego kontynentu. Przedsięwzięcie otrzymało nazwę Operation Highjump, a jego dowódcą był admirał Richard E. Byrd. W ekspedycji uczestniczyły okręty, samoloty i tysiące ludzi, a jej oficjalne cele obejmowały szkolenie w warunkach polarnych, mapowanie terenu, testowanie sprzętu oraz rozwijanie amerykańskiej obecności na Antarktydzie. Była to jedna z największych wypraw tego rodzaju w historii Stanów Zjednoczonych. Zimna wojna dopiero nabierała rozpędu, a strategiczne znaczenie odległych obszarów świata zaczynało przyciągać uwagę wojskowych planistów. Antarktyda miała znaczenie nie tylko naukowe, lecz także logistyczne i geopolityczne, ponieważ kontrola nad wiedzą o kontynencie oraz możliwością działania w ekstremalnym klimacie mogła mieć znaczenie dla przyszłych operacji. Ekspedycja prowadziła obserwacje, wykonywała zdjęcia lotnicze i sprawdzała możliwości transportu w warunkach lodowych. W trakcie działań doszło również do wypadków, które przypomniały, jak niebezpieczne są warunki panujące na kontynencie. Operacja zakończyła się wcześniej, niż pierwotnie zakładano, co stało się jednym z elementów późniejszych spekulacji.
W kolejnych dekadach wokół Highjump narosły opowieści o tajnej bazie nazistów ukrytej pod lodem, starciach z nieznanymi obiektami latającymi i niezwykłych technologiach odnalezionych na Antarktydzie. Część tych historii łączono z niemiecką ekspedycją z lat trzydziestych oraz z wcześniejszymi wyprawami Byrda. W popularnych wersjach opowieści amerykańska marynarka miała natrafić na przeciwnika dysponującego technologią znacznie wyprzedzającą ówczesną naukę. Nie przedstawiono jednak wiarygodnych dokumentów ani materialnych dowodów potwierdzających takie wydarzenia. Faktem jest, że Niemcy prowadzili przed wojną ekspedycję na Antarktydę i zgłosili roszczenia do obszaru nazwanego Nową Szwabią, ale nie stanowi to dowodu na istnienie tam tajnej bazy wojskowej. Podobnie fakt, że Highjump była operacją wojskową, nie oznacza automatycznie, że jej prawdziwym celem była walka z nieznaną cywilizacją. Dokumentacja ekspedycji wskazuje przede wszystkim na rozpoznanie, szkolenie, badania i demonstrację możliwości logistycznych marynarki. Tajemniczość Antarktydy, ograniczony dostęp do wielu obszarów i niezwykłe warunki naturalne sprawiły jednak, że kontynent stał się idealnym tłem dla opowieści o ukrytej historii. Highjump pozostaje wydarzeniem historycznym o dużej skali, ale jego rzeczywisty przebieg jest znacznie lepiej udokumentowany niż sensacyjne interpretacje, które pojawiły się później. Najciekawsze pytanie dotyczy nie tego, czy amerykańscy żołnierze walczyli z latającymi spodkami, lecz tego, jak szybko wojskowa ekspedycja w jednym z najbardziej niedostępnych miejsc świata stała się fundamentem współczesnej legendy.
